Bí quyết sống trên trăm tuổi của người Việt cổ

Thuận âm dương, điều hòa thuật số Các thầy thuốc Đông y cho rằng: "Về đời thượng cổ những người biết đạo, bắt chước âm dương; Điều hòa với thuật số, ăn uống có chừng đỗi, không làm quá sức, nên chi gìn giữ được hình hài và tinh thần, sống trọn số trời, linh trăm tuổi mới thác. Cõi tục nay thì không thế, lấy rượụ làm nước uống, làm càn bậy xem là thường ngày, đương lúc say lại nhập phòng; do lòng dục làm kiệt mất tinh, hao tán mất khí chân nguyên, không biết gìn giữ cẩn thận; không biết điều dưỡng ý thức, chỉ cốt cho được khoái tâm. Làm trái ngược cái vui thú của sự sinh dưỡng; ăn uống không có điều độ... Cho nên mới độ nửa trăm tuổi đã rất suy yếu. Bậc thánh nhân đời thượng cổ răn dạy người dưới phải biết xa lánh hư tà, tặc phong, trong lòng luôn điềm đạm hư vô, chân khí thuận theo khí trời, tinh thần bền vững, bệnh còn chỗ nào mà sinh ra được. Vì thế mà phải sống chí nhàn mà ít dục, tâm yên mà không sợ, hình hài, chân khí điều hòa, mọi sự đều được mãn nguyện, ăn vừa đủ, mặc vừa ấm, hằng ngày vui vẻ, dạo êm hòa, người trên không hà hiếp kẻ dưới, kẻ dưới không ganh tỵ người trên. Những điều thông gian không thể làm bận lòng, những điều ham muốn không thể làm mỏi mắt, cho nên nên mới có thể sống linh trăm tuổi, mà sức khỏe vẫn không sút kém". Già ắt mang bệnh Người ta khi đã lớn tuổi vốn thân thể suy nhược, huyết khí đình trệ không lưu thông, âm dương mất thăng bằng, phủ tạng bị thương tổn sinh ra nhiều bệnh tật. Khi lớn tuổi thường thận âm hư, can âm hư sinh nội nhiệt, sinh chứng bốc hỏa, làm huyết vong động mà dễ sinh các chứng như đau đầu, hoa mắt, tai ù, tai điếc, mắc chứng huyễn vựng dẫn đến chứng huyết áp cao. Hoặc do dương hư sinh hàn dẫn đến mắc các chứng như phong hàn, tê thấp, hàn thấp, thấp khớp, mà Tây y gọi là bệnh cơ xương khớp. Người ta muốn tránh bệnh tật nào cũng phải tuân theo một qui luật đó là phòng bệnh và chữa bệnh. Ảnh minh họa. Biết thể để lựa ăn uống phòng bệnh Để phòng bệnh, đối với người lớn tuổi không nên cần lao quá sức, nên ở nơi thoáng mát, ăn uống điều độ, không ăn các loại thức ăn sống, khó tiêu. Đối với người cơ thể hàn không nên ăn nhiều thức ăn lạnh, lạnh vào người dễ sinh ra hàn, sinh ra chứng đau khắp mình mẩy, hoặc hàn tích lâu ngày hóa hỏa, hỏa dễ biến thành phong. Đối với người thân thể nhiệt không nên ăn nhiều thức ăn cay nóng, uống nhiều rượu, bia làm huyết nhiệt, dẫn đến cao áp huyết. Người phế nhiệt không nên hút thuốc, làm phế khí thương tổn, sinh ra đàm ẩm dẫn đến ho, hen. Người phế hàn về mùa đông phải xoành xoạch giữ ấm. Trong cuộc sống khi gặp những trường hợp khó xử không nên quá bức xúc làm can khí uất, dẫn đến bốc hỏa mà sinh ra các chứng đau đầu, hoa mắt chóng mặt, huyết áp cao. Người cao tuổi thường mắc chứng can âm hư. Trong Đông y, can có chức năng tàng huyết, chủ sơ tiết, khi can âm hư làm cho thận âm cũng hư theo, âm hư thì dương càng làm tinh huyết suy kiệt, gân mạch không được nuôi dưỡng mà sinh ra chứng đau nhức các cơ bắp, ta thường gọi chứng cơ xương khớp của người lớn tuổi. Cũng có trường hợp do can âm hư sinh phong. Theo Đông y, can thuộc mộc, thuộc mùa xuân, khí của can vốn mạnh nhưng khi bị uất thì sinh phong, chứng này thuộc phong nhiệt. Khi tinh huyết bị tổn thương, sự vận hành của khí huyết không được lưu thông "Bất thông thì thống". Trong Đông y, can thận đồng nguyên. Thận sinh ra cốt tủy khi thận âm bị tổn thương thì không sinh ra được xương tủy làm cho xương tủy bị thoái hóa mà sinh bệnh đau nhức xương, đau các khớp, mà Tây y thường gọi là bệnh loãng xương, hoặc thoái hóa xương khớp. Cũng có những trường hợp bị teo cơ, đi lại khó khăn. Bổ dưỡng tinh huyết xóa bệnh tật Đông y quan niệm bệnh phải trị tận gốc, khi điều trị phải tuân theo thể bệnh. Chẳng hạn, cách điều trị các chứng phong trong Đông y, khi điều trị nên khu phong tán hàn, trừ thấp, thông kinh hoạt lạc. Nói theo cách khác là điều trị chứng đau nhức mỏi thì phải hồi phục chứng thoái hóa xương khớp. Phải bồi dưỡng can thận để sinh ra tinh và huyết. Khi tinh huyết đầy đủ thì bệnh sẽ khỏi. Khi mắc chứng này thường dùng phương pháp Đông y để điều trị là hiệu quả nhất, tuy chuyển biến chậm so với điều trị bằng Tây y nhưng kết quả tốt hơn, lâu bền hơn mà chúng ta thường gọi là "có hậu". Ngoài ra, khi lớn tuổi thường mắc chứng tỳ dương hư, thành ra ăn uống kết nạp kém, đi ngoài phân lỏng, có khi đi ra cả thức ăn chưa tiêu hóa. Hoặc do âm hư sinh nội nhiệt, làm thương tổn tân dịch ở tràng vị mà sinh ra chứng táo bón. Hoặc vì ăn uống kém không đủ tinh khí của thủy cốc để bàn bạc với khí của trời ơi đất hỡi, để nuôi dưỡng thân thể. Khí kém thì huyết kém không đủ để cung cấp cho tim mạch mà sinh ra chứng hồi hộp, mất ngủ miên man, khi ngủ hay thấy mộng. Trong Đông y, phế là thượng nguồn của nước, khi phế khí kém không thông giáng để chế thủy, nên sinh ra chứng đi tiểu tiện về ban đêm... Tập dượt quá trớn tổn thương tân dịch Đối với người lớn tuổi do thân thể ở vào giai đoạn suy yếu nên việc luyện tập với mục đích là để giữ gìn sức khỏe, chứ không phải tập tành để phát triển sức khỏe như thời tuổi xanh. Theo Đông y, đối với người sức khỏe kém buổi sáng nên tập thể dục; mùa đông vào lúc 6 giớ 30 phút, mùa hè nên tập lúc 6 giờ sáng, lúc này màng tang đã mọc, dương khí bắt đầu vượng, là lúc tập tành có hiệu quả. Không nên dậy quá sớm khi chưa có ánh sáng của thái dương, là lúc âm khí còn nhiều, hít thở vào không tốt cho cơ thể. Buổi chiều nên đi tản bộ tùy theo sức có thể đi từ 3 - 5km, để ý đi từ từ, dù tập dượt hay đi tản bộ không nên để mồ hôi ra quá nhiều làm tổn thương tân dịch. Đối với người có sức khỏe tốt, buổi sáng nên tập thể dục, đi bách bộ, buổi chiều nên chơi một môn thể thao nhẹ, có thể tập yoga, Thái cực quyền... Nhưng không được chơi quá sức làm phản tác dụng, không có lợi cho sức khỏe. Trong ngày cần có một thời gian tĩnh, nghỉ ngơi để điều hòa khí huyết, điều hòa sức khỏe, các cụ xưa gọi là giờ "bình tĩnh". Hằng ngày phải đọc báo, sách để giữ cho trí óc được minh mẫn. Không để não bị thiếu máu dễ làm nhũn não, hoặc xơ teo não, ngoài tập dượt mỗi ngày nên lao động tay chân khoảng 30 phút để khí huyết lưu thông. Nếu làm được như vậy thì tứ chi bách hài huyết khí được sung mãn, thân xoành xoạch khỏe mạnh, việc sống linh trăm tuổi không lấy gì làm khó. Việc ăn uống, tập tành tùy theo cơ địa của từng người mà thực hành, không nên bắt chước người khác, vì âm dương, hàn nhiệt, khí huyết của mỗi người khác nhau. Thực hiện không đúng có thể gây bệnh cho mình. TTND.BS cao cấp Nguyễn Xuân Hướng