Giải quyết khó khăn tâm lý cho HS THPT: bố mẹ chưa là chỗ dựa

Học trò gặp nhiều khó khăn Khảo sát trên 600 học sinh lớp 10, 11, 12 tại Nam Định, Vĩnh Phúc, Hà Nội của Trường ĐH Sư phạm Hà Nội cho thấy, học sinh THPT gặp khó khăn lớn nhất ở lĩnh vực xác định nghề trong ngày mai (23,4%). Học sinh thường thiếu kiến thức cơ bản về nghề, chưa hiểu rõ những đề nghị đặc thù của mỗi loại nghề, sự phù hợp của bản thân với nghề, khả năng phát triển nghề… Học tập cũng là lĩnh vực nhiều khó khăn đối với các em (19%). Điển hình nhất là khó khăn do học sinh bị áp lực học tập quá nặng. Mô hình Phòng tham vấn tâm lý cho học trò THPT là rất cấp thiết. Ảnh: Bảo Kha TS Dương Diệu Hoa, Trường ĐHSP Hà Nội cho rằng, vấn đề này bắt nguồn từ tâm lý chung của các bậc ba má. Họ luôn mong muốn con mình học hành thành đạt, được vào trường chuyên, lớp chọn và chính sự kỳ vọng quá mức đã tạo sức ép cho con cái. Từ sức ép về thành tích học tập dẫn đến sức ép về điểm số. Nhiều học sinh đã khẳng định "điểm số là quan trọng nhất", "học vì điểm", bởi ba má thường chỉ căn cứ vào điểm số để đánh giá kết quả học tập của con. Bên cạnh đó, những băn khoăn, vướng mắc về sự phát triển của thân thể là khó khăn tâm lý xếp ở vị trí thứ ba (15,6%). Các em có nhiều thắc mắc mà không dễ hỏi người lớn, như tự ti về hình thể, vóc dáng, chiều cao, cân nặng; lo lắng về những thể hiện của thân thể; hoài nghi về sự thường nhật của các chức năng giới tính… Trong mối quan hệ của các em, có tới 13,2% học sinh được hỏi gặp khó khăn trong quan hệ với ba má. Theo các nhà nghiên cứu, sự thiếu hiểu biết của bố mẹ về đặc điểm tâm sinh lý của con chính là căn do dẫn đến hiện tượng này. Chính vì thiếu hiểu biết nên bố mẹ hay áp đặt suy nghĩ của mình cho con thay vì bỏ thời kì để lắng tai suy nghĩ, tâm sự tình cảm của các em. Quan hệ với thầy cô giáo là lĩnh vực ít gây khó khăn tâm lý nhất so với các quan hệ khác của học sinh. Tuy nhiên, tỷ lệ 6,8% cũng chưa phải là con số thấp. Ở mối quan hệ này, các mâu thuẫn thường thấy hay nằm trong quan hệ giữa nghiêm đường và học trò, ví như đay nghiến có thành kiến, không công bằng, phân biệt đối xử, không hiểu tâm lý học trò… Chỉ 2,3% học sinh tìm đến bố mẹ Khi gặp khó khăn, học trò THPT có rất nhiều cách giải quyết, từ cách giải quyết mang tính hướng ngoại như tâm can với bạn bè, anh chị em, thầy cô giáo hay những cách có tính hướng nội như tìm hiểu vấn đề phê duyệt các phương tiện thông báo đại chúng, viết nhật ký để nỗi buồn vợi bớt hoặc tự chịu đựng. Kết quả nghiên cứu cho thấy, 22,3% học sinh tâm can với bạn bè, 19,7% giữ kín và thầm lặng chịu đựng. Tỷ lệ các em chọn phương án tâm sự với bác mẹ rất thấp, chỉ chiếm 2,3%. Điều này cho chúng ta thấy rõ hơn một thực tế đáng buồn là nhiều bậc ba má do quá bận bịu với công việc, không có thời gian nói chuyện với con hoặc thiếu hiểu biết về tâm, sinh lý nên sẽ thiếu đi sự đồng cảm, chia sẻ với con. Do vậy, cách giải quyết của học sinh THPT trước khó khăn hiện thời khiến người lớn cần phải nghiêm túc suy nghĩ. Cách thông thường nhất bây chừ, khi gặp khó khăn các em thường lựa chọn sự trợ giúp từ bạn bè. Nhưng có rất nhiều vấn đề mà các em băn khoăn, như chọn lựa nghề nghiệp, thắc mắc về sự phát triển của bản thân… lại nằm ngoài khả năng tham mưu, giải quyết của các bạn đồng chè. Nên chi, có tới 31,2% học trò THPT cho rằng, cách giải quyết vấn đề băn khoăn của mình đang vận dụng bây giờ là không hiệu quả. Cũng theo kết quả nghiên cứu trên, ảnh hưởng của những khó khăn tâm lý đến đời sống và học tập của học sinh là rất lớn. Vì lẽ đó, phần nhiều học sinh (55,4%) cho rằng việc tiến hành hoạt động tham mưu tâm lý bộc trực cho các em là cấp thiết. Theo các nhà nghiên cứu, tham vấn tâm lý cho học trò THPT có đặc thù riêng nên chỉ có các chuyên gia mới đảm nhận được công việc này, ba má và thầy cô giáo chẳng thể làm thay được. Cho nên, ở Hà Nội hiện giờ chỉ có một số ít trường có phòng tham vấn tâm lý, còn ở các tỉnh thì hầu như thường có. Từ nhu cầu thực tại và nghiên cứu trên, đã đến lúc ngành GD-ĐT cần có những nghiên cứu cụ thể để đưa mô hình phòng tham mưu tâm lý vào trường. Tuy nhiên, các bậc bác mẹ cũng nên chủ động trang bị tri thức về đặc lót lòng, sinh lý của lứa tuổi này để giúp đỡ các em hiệu quả hơn, song song phối hợp chặt đẹp với nhà trường trong việc giáo dục con em mình.