Bà tôi và chú tôi kể mãi cũng hết chuyện. Đó là một hành vi, một nhu cầu như chạy nhảy, bơi lội, đùa nghịch, hát hò, hoạ. Bà tôi kể tôi nghe chuyện Tấm Cám, Thạch Sanh, Cây tre trăm đốt, Đôi hia bảy dặm.
Nó cũng như thú câu cá, thú đánh cờ, thú chơi tem - hoàn toàn tự nguyện. Cũng lạ, tiếng bà kể trong đêm nằm đâu nghe cũng rõ, nhưng đứa nào cũng thích được nằm cạnh bà, như thể chạm vào bà thì hình ảnh trong các câu chuyện sẽ lung linh hơn.
Từ khi nghe chú tôi mách những câu chuyện đó và thiếu gì những câu chuyện na ná được chứa trong các cuốn sách, tôi cụ học chữ để có thể tự mình khám phá thế giới kỳ diệu kia.
Khi tôi học lớp 9, đã đọc được nhiều sách, tới lượt các đứa em nhỏ của tôi lại tranh nhau nằm gần tôi vào những buổi tối, nhao nhao: “Anh Hai kể chuyện đi, anh Hai!”. Hình ảnh đó khiến tôi nhớ đến bà tôi và chú tôi, những người đã in dấu lên trí não tôi thuở ban đầu bằng những câu chuyện đầu đời đẹp đẽ.
Nhưng hạt giống của nếp đó phải được và phải có ai gieo trồng trong đầu đứa trẻ đó từ thuở thơ dại.
Chúng gieo vào đầu tôi những hình ảnh mới mẻ, một thế giới nhấp nhánh màu sắc, làm dậy lên những nỗi hồi hộp, lo lắng, mừng vui qua mạng gập ghềnh của cô Tấm, những kiếp nạn của thầy trò Đường Tăng.
Thói quen đọc sách là sự nối dài nếp nghe chuyện dưới hình thức chủ động, như vậy, đã hình thành một cách tự nhiên với một đứa trẻ. Để nhu cầu đọc sách nảy mầm và trở thành một khát khao tự nhiên, như cỏ cây khát ánh sáng và khí trời.
Từ xưa, chúng ta vẫn nói “thú đọc sách” đó thôi. Đó là lý do tại sao trông em hạnh phúc, háo hức và tin tưởng nhường kia. Để rồi em lớn lên, đi đâu về đâu, quán xá, tàu xe, dọc hè gió bụi hay trong giờ nghỉ giữa sở làm, sách vẫn trong tay. Bằng những cuốn sách làm quà. Các em đọc sách là do thích thú chứ không phải do bổn phận. Rồi tôi tìm đến Vô gia đình của Hector Malot, Những kẻ khốn nạn của Victor Hugo.
Trong những buổi tặng chữ ký cho độc giả nhân ra sách mới, tôi luôn xúc động khi nhìn thấy cảnh bà dắt cháu hay ba mẹ dắt con tới chỗ tôi ngồi. Em đến với sách hồn nhiên như đến với một người bạn.
Sách, như vậy, đã bồi đắp tâm hồn, làm giàu có và làm trưởng thành tình cảm một đứa bé, mài sắc một cách tự nhiên các ý niệm đạo đức qua sự yêu ghét với người hiền kẻ ác, và đặc biệt mở mang đến vô bờ cương vực của trí tưởng tượng.
Chính những người lớn ráo trọi đó đã đắp nên con đường đầy hoa lá cho trẻ nít đặt chân. Con trẻ đến với sách trước nhất vì niềm vui. Bao giờ cũng vậy, tôi luôn bắt gặp mình cảm động khi trông thấy một em bé ngồi say sưa đọc sách.
Người bạn đó đang thay thế ba mẹ, anh chị hay người bà, người chú của em để đấu kể cho em những câu chuyện vô tận về tình ái và cuộc sống. Em bé đó, coi một ngày nào tuốt luốt chúng ta sẽ bắt gặp trong chính nhà mình! NGUYỄN NHẬT ÁNH.
Lúc đó, tôi ba, bốn tuổi, những câu chuyện đã vẽ ra trong trí óc non tơ như tờ giấy trắng của tôi những gam màu tuyệt đẹp. Dúi cuốn sách vào tay một đứa trẻ 14, 15 tuổi trước nay chưa từng được nghe chuyện, chưa từng rờ tới sách, suốt ngày chỉ quen cắm mắt vào game trên máy tính, ép em đọc, vì những lý do cao cả “khám phá kho báu tri thức” hay “nâng cao văn hóa đọc” như người lớn vẫn hay nói là một việc quá muộn mằn, vì thế quá nhọc nhằn, giống như ép một người chuyển phi cơ khi máy bay đang ở trên không.
Bảy tuổi, tôi mê mệt với những cuốn Cái ấm đất, Ông đồ bể trong tủ sách Hồng do ba tôi mua về. Tám, chín tuổi, tôi đã mày mò đọc hết rương truyện Tàu của ông thợ cúp trong làng. Bằng những câu chuyện kể. Ngay cả khi lớn lên, đọc sách với tâm thế của nhà nghiên cứu thì trước khi khai quật các vỉa chữ bằng thao tác khoa học, tôi tin hình thức tiếp cận trước tiên với sách của nhà nghiên cứu lỗi lạc đó vẫn là thái độ ưa thơ trẻ của đứa bé năm xưa.
Chú tôi lại thích kể chuyện Tôn Ngộ Không, Na Tra và một số chuyện trong Nghìn lẻ một đêm như Aladin và cây đèn thần, Alibaba và 40 tên cướp. Tôi khóc cười qua những trang sách, sửng sốt thấy mình qua những xúc cảm mà trên thực tại tôi chưa đủ lớn để trải nghiệm ngoài đời. Ba tôi đi làm xa nên những câu chuyện trước hết tôi nghe được là từ bà tôi và chú tôi.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét